Logo

पाकिस्तानी प्रधानमन्त्रीको नेपाल भ्रमणप्रति भारतको चासो


पाकिस्तानी प्रधानमन्त्री साहिद खकान अब्बासी दुईदिने नेपाल भ्रमण सकेर स्वदेश फर्किएका छन् । पाकिस्तानी विदेश कार्यालयको आधिकारिक वक्तव्यअनुसार यो भ्रमण क्षेत्रीय राष्ट्रहरूसँग सम्बन्ध बनाइराख्ने ‘तदारुकता तथा सक्रिय प्रयास’ हो । केपी ओलीले प्रधानमन्त्रीको पदभार सम्हालेपछिको पहिलो ठूलो विदेशी टोलीको भ्रमण हो यो । पाकिस्तानी विदेश कार्यालयको वक्तव्यले नेपाललाई ‘महत्वपूर्ण क्षेत्रीय मुलुक तथा नजिकको मित्र’ को रूपमा उल्लेख गरेको छ । वक्तव्यमा भनिएको छ ‘आत्मीयता, अपसी सद्भाव र साझा चासोका विषयजस्ता विशेषताले हाम्रो सम्बन्धलाई बाँधेको छ । द्विपक्षीय तथा बहुपक्षीय फोरमहरूमा हामीले एकअर्काप्रति देखाएको सहयोगले दुई देशलाई अक्षुण्ण राखेको छ ।’
अब्बासीको नेपाल भ्रमणलाई लिएर भारतले केही प्रतिक्रिया जनाएको छैन । तर, जानकारहरू भने विकसित परिवेशमा अब्बासीको भ्रमणलाई भारतले नजिकबाट नियालेको बताउँछन् । यस भ्रमणलाई भारतले चासोका साथ हेर्नुका मुख्य तीन कारण छन् ।

ओलीलाई चीनपरस्तको रूपमा हेरिनु

नेपाली प्रधानमन्त्री केपी ओली भारतका लागि प्रिय छैनन् । यसर्थ, चीनपरस्त नेताको रूपमा उनलाई हेरिएको छ । भारतका पूर्वविदेश सचिव कन्वाल सिबालका अनुसार ‘भारतविरुद्धको पाकिस्तान–चीन प्रयासमा नेपाल पनि जोडिने डर अहिले छ ।’ अर्कोतर्फ, भारतविरोधी कदमलाई विभिन्न माध्यमबाट पाकिस्तानले सहयोग गर्दै आएको छ । भारतविरुद्ध लड्न जइस इ महोमेद तथा लस्कर इ तोइबाजस्ता आतंकवादी समूहलाई पाकिस्तानले सहयोग गरेको छ । जइस इ महोमेद आतंकवादी समूहको नाइकेलाई संयुक्त राष्ट्रसंघको अन्तर्राष्ट्रिय अपराधीको सूचीमा पर्न नदिन चीनले पाकिस्तानलाई सहयोग तथा बचाउ गरेको भारतको बुझाइ छ ।
हालै सम्पन्न नेपालको चुनावी नजिताबाट वाम गठबन्धनले प्रस्ट बहुमत ल्याएपछि र ओली प्रधानमन्त्री हुने पक्कापक्की भएपछि केही महिनायता भारतले ओलीसामु विभिन्न प्रस्ताव राखेको छ । यही सिलसिलामा भारतीय विदेशमन्त्री सुष्मा स्वराजले गत महिना नेपालको भ्रमण गरिन् । प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले पनि ओलीसँग धेरैपटक टेलिफोन वार्तालाप गरेका छन् । तर, ओलीले साउथ चाइना मर्निङ पोस्टलाई दिएको हालैको एक अन्तर्वार्ताअनुसार उनले चीनसँगको सम्बन्धलाई थप प्रगाढ बनाउन खोजेको प्रस्ट हुन्छ । जसले गर्दा भारतसँग बहस गर्ने मामिलामा ओलीलाई थप बल पुगेको छ । ओलीले उक्त अन्तर्वार्तामा भनेका छन्, ‘भारतसँग हाम्रो राम्रो सम्बन्ध र खुला सीमा छ । भारतसँगको सम्बन्धलाई हामी अझ बढाउँदै लानेछौँ । तर, हाम्रा दुईवटा छिमेकी छन् भन्ने यथार्थलाई हामीले बिर्सिएका छैनौँ ।’

उनले फेरि थपे, ‘हामी एउटै देशमा भर पर्न चाहन्नौँ किनभने हामीसँग अर्को पनि विकल्प छ ।’ यसरी हेर्दा, पूर्व विदेशसचिव सिबालको विश्लेषणमा अब्बासीको भ्रमणले ओलीको अडानमा थप बल पुगेको छ । क्षेत्रीयस्तरमा मेरा पनि मित्रहरू छन् है भनेर भारतलाई देखाउने अवसर ओलीले पाएका छन् । उनीहरूलाई देखाएर भारतले आफूमाथि दिन सक्ने दबाबलाई असफल बनाउने बाटो ओलीले पाएका छन् । दक्षिण एसिया तथा एसियाली क्षेत्रमा सम्बन्ध मजबुत बनाएर भारतले नेपालमा गर्न सक्ने हस्तक्षेपलाई ओलीले निस्तेज बनाउन खोजेको भनाइ सिबालको छ ।

गत अगस्ट २०१६ मा आफ्नो सरकार ढाल्न भारतले भूमिका खेलेको ठम्याइ ओलीको छ । सेप्टेम्बर २०१५ मा बनेको नेपालको संविधानलाई लिएर नयाँदिल्ली र काठमाडौंबीच टकराव आएको थियो । मधेसी, थारू र जनजाति गरी लगभग ५१ प्रतिशत नेपालीलाई नयाँ संविधानले विभेद गरेको दाबी नयाँदिल्लीले ग¥यो । वास्तवमा, चीन र पाकिस्तानसँग अस्थिर सीमा भएकाले नेपालमा अधिकारका लागि हुन सक्ने राजनीतिक आन्दोलनले भारतलाई असर नगरोस् भन्ने तर्क भारतको थियो ।

नेपाल–भारत सीमा खुला भएको आधारमा त्यसो भन्नु स्वाभाविक थियो । नभन्दै, तराईमा भइरहेको आन्दोलनलाई देखाएर नयाँदिल्लीले नेपालमा आर्थिक नाकाबन्दी लगायो । नेपाल जाने पेट्रोलियम पदार्थ, औषधि तथा अन्य अत्यावश्यक वस्तुलाई भारतले रोक्यो । यसको बदलामा, ओलीले चीनस“ग हात बढाए । चीनबाट पेट्रोलियम पदार्थको आयात गर्नेदेखि विभिन्न सम्झौतामा ओलीले हस्ताक्षर गरे । ओलीले नेपाली राष्ट्रपतिले गर्ने भनिएको भारत भ्रमणमा सहयोग गरेनन् ।

भारतस्थित नेपाली राजदूतलाई समेत स्वदेश फिर्ता गरे । त्यसपछि, ओली सरकार छाड्न र कांग्रेससँग मिलेर नयाँ सरकार बनाउन भारतले प्रचण्डलाई उकासेको आरोप भारतलाई लाग्ने गरेको छ । केही रिपोर्टका अनुसार नाकाबन्दीबाट नेपालमा बढेको भारतविरोधी भावनालाई ओलीले सदुपयोग गरे, आजको नयाँ पत्रिकामा खबर छ ।

प्रतिक्रिया दिनुहोस्